Dzieje narodów splatają się na ogół z losami jednostek wybitnych, z przypadku, ze zbiegu okoliczności lub w wyniku usilnego dążenia do celu stających na czele tłumu, ruchu, rewolucji, narodu - który stawia im potem pomniki, zwala z cokołów, znów sobie o nich przypomina i da capo al fine. Konrad Wallenrod otrzymał pomnik trwalszy od spiżu - kontrowersyjny poemat o na poły zmyślonym człowieku, który stał się w Polsce postacią symboliczną - "kultową". Kult to niebywale żywotny w całym wieku XIX, a potem, potem - w latach PRL, kiedy miło było uchodzić za Wallenroda. Bo to nadawało kolaboracji pożądany w towarzystwie podtekst...